THÀNH VIÊN

Tổng lượt truy cập: 112316
Đang truy cập: 10
Tìm hiểu những chất chỉ điểm sinh học của ung thư - Phần 2

  III/. C 15-3 (Cancer Antigen): 

1/. Bản chất:  

* CA 15-3 là 1 glycoprotein, là một kháng nguyên có trọng lượng phân tử cao giống như mucin 300.000 – 450.000 dalton. 

* Thời gian bán huỷ: chưa biết. 

2/. Xuất xứ:  

* CA 15-3 tiên khởi giải phóng chủ yếu từ tế bào ung thư vú và một số tế bào biểu mô vào máu và các dịch khác của cơ thể.  

* CA 15-3 được xác định rõ bởi phản ứng của nó với 2 kháng thể đơn dòng, một trong nó (115D8) kết hợp với một kháng nguyên từ màng globulin sữa béo người và cái kia (DF3) gắn với màng giàu những mảnh nhỏ của di căn ung thư vú. 

* CA 15-3 thông thường chỉ có nồng độ nhỏ ở người khỏe mạnh. 

3/. Chức năng: chưa biết. 

4/. Giới hạn bình thường: 0 -  25 m/ml hoặc 0 – 30 m/ml. 

5/. Ý nghĩa lâm sàng:  

* Các trường hợp tăng CA 15-3:  

- Tăng rất cao trong ung thu vú, tăng trở lại do ung thư tái phát hay di căn. 

- Trong một số ung thư khác như phổi, đường tiêu hoá, tuyến tiền liệt, buồng trứng, xơ gan, viêm gan, bệnh vú lành tính. 

* Ý nghĩa :  

- CA 15-3 là chỉ thị chính và hàng đầu trong chẩn đoán  (độ đặc hiệu 98%, độ nhậy 30%), đánh giá giai đoạn (có di căn nhậy 96%), tiên lượng và theo dõi điều trị ung thư vú (Nhưng chỉ có khoảng 30 – 40% tăng CA 15-3 ở những người ung thư vú không di căn). 

- Phối hợp CA 15-3 với MCA để tăng thêm độ nhạy. 

IV/. CA 19-9 (Cancer Antigen 19-9) hay GICA (Gastro Intestinal Cancer Antigen): 

1/. Bản chất:  

* CA 19-9 là 1glycolipid , hiện diện trong huyết thanh là mucin cao phân tử giàu carbon hydrate, trọng lượng phân tử 36.000 dalton. 

* CA 19-9 là 1 dẫn xuất của hệ nhóm máu Lewis 

* Thời gian bán huỷ : 7 giờ (trong nuôi cấy tế bào).

2/. Xuất xứ:  

* CA 19-9 có ở biểu mô phôi thai, trong máu, nước tiểu, nước bọt, dịch dạ dày, dịch mật, tá tràng, dịch ối, tinh dịch. CA 19-9 bài xuất ra ngoài chủ yếu qua mật. 

* Người trưởng thành chỉ có vết một số cơ quan như tụy, gan, túi mật. 

* CA 19-9 là thành phần của tế bào nhầy và sản phẩm tiết của nó. 

4/. Chức năng: chưa biết. 

5/. Giới hạn bình thường: 0 – 22 U/ml. Trị số cắt < 37U/ml. 

6/. Ý nghĩa lâm sàng:  

* Các trường hợp gia tăng nồng độ CA 19-9: 

** Mức độ gia tăng:  

- Tăng 1.000  (đôi khi cao hơn 100.000 U/ml: ung thư tụy chưa di căn. 

- Tăng > 10.000 U/ml: di căn (gan). 

- Tăng không quá 100 U/ml, nhất thời: xơ gan, hoại tử tế bào gan, viêm đường mật, viêm tụy cấp và mãn tính. 

- Tăng trong ứ mật, các ung thư dạ dày, đại tràng, buồng trứng.

- Tăng trở lại do tái phát sau phẩu thuật hay di căn. 

* Ý nghĩa: 

Chẩn đoán và theo dõi điều trị các trường hợp ung thư như tụy, dạ dày, đường mật, đại tràng, trực tràng, di căn gan. 

** Nhưng có giá trị nhất trong chẩn đoán và theo dõi diễn tiến điều trị ung thư tụy:  

- Nồng độ trong huyết thanh tương quan với kích thước khối u. 

- Xác định khối u : tại chỗ hay di căn. 

- Chỉ định cắt bỏ khối u : < 1000 U/ml phẩu thuật khi chưa di căn. 

- Chẩn đoán tái phát: phát hiện sớm 6 –13 tháng trước khi có triệu chứng. 

- Phối hợp với CEA để tăng thêm độ nhạy. 

** Phối hợp CA 19-9 với CEA : chẩn đoán và theo dõi điều trị ung thư đại tràng. 

** Phối hợp với CA 125:  chẩn đoán và theo dõi diều trị ung thư buồng trứng. 

V/. CA 50 (cancer Antigen 50): 

1/. Bản chất:  

* CA 50 là tiền thân trực tiếp của CA 19-9, nó cũng là dẫn xuất của nhóm máu Lewis. 

* Thời gian bán huỷ: chưa biết. 

2/. Xuất xứ:  

Kháng thể chống CA 50 được sản xuất bởi sự miễn dịch của người, tế bào carcinoma tuyến đại - trực tràng. 

3/. Chức năng : chưa biết. 

4/. Giới hạn bình thường : < 16 U/ml. 

5/. Ý nghĩa lâm sàng.  

* Giống như Ca 19-9. 

* Kết hợp CA 50 và CA 19-9 cũng không cải thiện gì hơn từng cái một. 

VI/. CA 72-4 ( Cancer Antigen 72-4): 

1/. Bản chất:  

* Ca 72-4 còn gọi là TAG 72 (Tumor Assciated Glycoprotein 72, glycoprotein, liên kết ung thư 72). 

* Ca 72-4 là 1 glycoprotein type mucin, trọng lượng phân tử 220 – 1.000 dalton. 

* Thời gian bán huỷ : chưa rõ. 

2/. Xuất xứ: CA 72-4 tìm thấy trong adenocarcinom đường tiêu hoá , chủ yếu dạ dày, buồng trứng, phế quản, thực quản, vú. 

3/. Chức năng: chưa biết. 

4/. Giới hạn bình thường: 6, 7U/ml. 

5/. Ý nghĩa lâm sàng: 

* Các trường hợp gia tăng nồng độ CA 72-4:  

- Ung thu dạ dày, bệnh liên quan dạ dày và ruột mãn tính.

- Ung thư buồng trứng.

* Ý nghĩa:  

- Đặc hiệu 100% trong ung thư dạ dày với nhậy 50%. 

- Đóng vai trò hàng đầu trong theo dõi điều trị ung thư dạ dày: 

+ Nồng độ CA 72-4 trong máu giảm thì điều trị có hiệu quả và ngược lại. 

+ Nồng độ CA 72-4 trong máu tăng lên thì có di căn hay tái phát. 

- Phối hợp CA 72-4 với CEA hoặc CA 19-9 để tăng độ nhậy lên. 

VII/. CA 125 (cancer Antigen 125) 

1/. Bản chất:  

* CA 125 là 1 glycoprotein không phải typ mucin, trọng lượng phân tử 200.000 dalton. 

* Ca 125 là loại kháng thể đơn dòng OC 125 kháng nguyên này phản ứng với tế bào ung thư buồng trứng, tế bào thượng bì của cổ tử cung. 

* Thời gian bán huỷ: 2 – 6 ngày.

2/. Xuất xứ: CA 125 tìm thấy trong các dẫn xuất biểu mô ở đại tràng, phôi thai, biểu mô phế quản, thanh quản của phôi thai và người trưởng thành, ung thư buồng trứng. 

3/. Chức năng: chưa biết. 

4/. Giới hạn bình thường: < 35 U/ml. Trị số cắt  65U/ml. 

5/. Ý nghiã lâm sàng: 

* Các trường hợp gia tăng nồng độ CA 125:  

- Tăng rất cao đôi khi hơn 13.000 U/ml trong ung thư buồng trứng. 

- Tăng không thường xuyên trong huyết thanh: trong sữa, dịch ối,, phụ nữ có thai và có kinh nguyệt. 

- Tăng trong các ung thư khác: nội mạc tử cung, vú, phổi, cổ tử cung, đại tràng. 

- Tăng trong bệnh lành tính: viêm nội mạc, viêm phần phụ, viêm tụy, xơ gan, bệnh vú lành tính. 

* Ý nghĩa:  

- Nồng độ CA 125 tương quan với khối lượng u cho nên nó phản ánh đúng diễn biến lâm sàng. 

- Chẩn đoán và theo dõi điều trị ung thư buồng trứng typ thanh dịch và không biệt hoá. 

- Đóng vai trò trong chỉ  định phẩu thuật lại lần 2 (chưa thống nhất):

+ Sau mổ chỉ thị vẫn tăng chứng tỏ u vẫn sót cần có biệp pháp điều trị ngay  không cần mổ lần 2 

+Nhưng có ý kiến sau mổ nồng độ CA 125 không cao vẫn có thể tồn tại u cần mổ lại. 

- Sau mổ nồng độ CA 125 trở về bình thường sau 3 tuần. 

- Phối hợp CA 125 vớ CA 72-4 hay thêm CEA để tăng độ nhậy trong chẩn đoán ung thư buồng trứng. 

VIII/. CA 549 (Cancer Antigen 549): 

1/. Bản chất:  

* CA 549 là 1 glycoprotein acid cao  phân tử , được xác định bởi phản ứng của nó với 2 kháng thể đơn dòng : 

* BC4E 549 l2 murin của loại IgG 1 chống trực tiếp lại 1 epitope của ung thư vú người dòng T 417. 

* BC4N 154 là 1 murin của IgM mà trực tiếp chống lại màng sữa béo người. 

2/. Ý nghĩa lâm sàng :  

* Chẩn đoán ung thư vú giống CA 15-3. 

* Chú ý : Những chỉ thị cho ung thư vú, việc kết hợp sử dụng của nhiều chỉ thị giống mucin thì không tăng tính nhậy, thường người ta khuyên sử dụng bất kỳ cái nào với CEA (CA 15-3, CA 549, MCA). 

IX/. CYFRA 21-1 (Cytokeratin – 19 Fraagment 21-1): 

1/. Bản chất:  

* Cyfra 21-1 là các mảnh cytokeratin 19, là protein làm giá đỡ không tan của tế bào, nhưng các mảnh cytokeratin như cyfra 21-1 thì tan trong huyết thanh, trọng lượng phân tử 30.000 dalton. 

* Thời gian bán huỷ : chưa biết. 

2/. Xuất xứ: Cyfra 21-1 tìm thấy ở biểu mô phổi. 

3/. Chức năng: chưa biết. 

4/. Giới hạn bình thường: 0 – 4 ng/ml. 

5/. Ý nghĩa lâm sàng: 

* Các trường hợp gia tăng nồng độ cyfra 21-1: 

- Ung thư phổi tế bào vẩy (tăng rất cao). 

- Ung thư bàng quang , buồng trứng, cổ tử cung. 

* Ý nghĩa: 

- Có giá trị hàng đầu trong chẩn đoán và theo dõi diễn tiến ung thư phổi tế bào vẩy (Độ đặc hiệu 95 – 100%, nhậy 80 – 86,7%). 

- Phối hợp cyfra 21-1 với CEA tăng thêm độ nhạy chẩn đoán tất cả các type tổ chức học ung thư phổi. 

- Phối hợp cyfra 21-1 vớI NSE chẩn đoán một số thể ung thư phổi có typ tế bào phối hợp. 

- Phối hợp cyfra 21-1 với cả CEA và SCCAcó giá trị hơn trong chẩn đoán và theo dõi điều trị ung thư phổi tế bào vẩy. 

- Ngoài ra cyfra 21-1còn sử dụng phối hợp các xét nghiệm khác trong ung thư bàng quang, buồng trứng, cổ tử cung. 

.... >> Còn tiếp